لصدرها ، مكفولة برزقها مرزوقة بوفقها ، لايغفلها المنان و لايحرمها الديان ولو فى الصفا اليابس و الحجر الجامس . و لو فكرت فى مجارى اكلها فى علوها و سفلها و ما فى الجوف من شراسيف بطنها و ما فى الرأس من عينها و اذنها لقضيت من خلقها عجباً و لقيت من و صفها تعباً . 5 . راجع به برهان هدايت رجوع شود به دفتر مبدأ و معاد ، صفحهء 81 . 6 . در قرآن كريم مجموعاً در چهار جاست كه موضوع خلق و هدايت پشت سر يكديگر آورده شده است : . الف . * ( ربنا الذى اعطى كل شىء خلقه ثم هدى . ) * . ب . از زبان ابراهيم : * ( الذى خلقنى فهو يهدين . ) * . ج . * ( الذى خلق فسوّى . و الذى قدّر فهدى . ) * . د . * ( اقرأ باسم ربك الذى خلق . خلق الانسان من علق . اقرأ و ربك الاكرم . الذى علَّم بالقلم . ) * . 7 . البته مقصود اين نيست كه همهء موجودات داراى عقل و شعورند و همه انسانند . مقصود اين است كه كارهاى آنها طورى است كه جز اينكه شعور و ادراكى پشتوانهء آنها باشد قابل توجيه نيست . پس هدايت مربوط به طرز كار است ، و اساساً مىدانيم كارى كه مقرون به شعور باشد و شعورى آن را اداره كند با كارى كه توأم با شعور نباشد متفاوت است ( 1 ) . در برهان نظم ، خود ساختمان موجود را از آن نظر كه كارى است ، مورد توجه قرار مىداديم و مىگفتيم در كار ساختمان انتخاب صورت گرفته است ، پس فاعل اين ساختمان شاعر است يا از شعور و ادراكى تأييد شده است . اما در برهان هدايت بحث در ساختمان مادى اشياء نيست ، بحث در طرز كارى است كه

--> ( 1 ) هرچند خودِ كننده وضع منظمى داشته باشد ، يعنى ماشين كاملى باشد . مثلًا ماشين حساب با اينكه حساب مىكند ولى خود توجه به كار خود ندارد و لهذا ابتكار ندارد ، نمىتواند خود را تكميل كند يا نقص خود را جبران كند يا كشف جديدى بنمايد .